Parki narodowe Czarnogóry: 6-dniowa wielka wyprawa z Kotoru

Cztery parki, jeden niewielki kraj, zwodnicze odległości

Czarnogóra ma pięć parków narodowych upakowanych w kraju wielkości Connecticut, i na mapie wszystkie wyglądają na bliskie siebie. Nie są, gdy już jedziesz drogami, które je łączą. Ta trasa łączy cztery z pięciu — Lovćen, Durmitor, Biogradską Gorę i Jezioro Szkoderskie — zaczynając i kończąc w Kotorze. Pomija Prokletije, piąty park, leżący na dalekim południowym wschodzie blisko granicy z Albanią, którego dotarcie i opuszczenie samo w sobie dodałoby trzy lub cztery dni.

Uczciwa wersja tej podróży zajmuje sześć pełnych dni, nie cztery. Odcinek z Lovćen do Biogradskiej Gory to już około dwóch i pół godziny górskimi drogami, a stamtąd trzeba jeszcze dotrzeć do Durmitoru, spędzić tam czas, a potem zjechać do Jeziora Szkoderskiego, zanim wróci się na wybrzeże. Skracając to jeszcze bardziej, spędzisz więcej godzin w samochodzie lub minibusie niż na szlaku. Jeśli sześć dni wydaje się zbyt dużo, sam Durmitor, Czarne Jezioro i kanion Tary tworzą solidną dwu- lub trzydniową wyprawę bez pełnej pętli.

To także podróż ze zmieniającym się klimatem. Kotor i Jezioro Szkoderskie leżą na poziomie morza, o łagodnym, niemal śródziemnomorskim klimacie aż do jesieni. Durmitor i Biogradska Gora to tereny alpejskie powyżej 1000 metrów, gdzie chłodny poranek w czerwcu jest zupełnie normalny. Spakuj się na oba klimaty, nie tylko na ten, z którego wyruszasz — zajrzyj do przewodnika po pakowaniu do Czarnogóry, jeśli brakuje ci czasu na planowanie.

Opłaty wstępu do parków w skrócie

Park	Typowa opłata wstępu	Płatność	Najlepsza pora
Park Narodowy Lovćen	~3-4 EUR	Gotówka, kiosk przy wejściu	Cały rok, najlepiej kwiecień-październik
Park Narodowy Durmitor	~3-5 EUR	Gotówka, budka strażnika	Koniec maja-październik (szlaki)
Biogradska Gora	~3-4 EUR	Gotówka, biuro parku	Maj-październik
Park Narodowy Jezioro Szkoderskie	~3-5 EUR (rejsy dodatkowo)	Gotówka lub w cenie rejsu	Kwiecień-październik

Terminale kartowe w niektórych miejscach istnieją, ale zawodzą na tyle często, że nie warto na nie liczyć. Weź drobne euro na wszystkie cztery parki.

Dzień 1: Kotor przez Lovćen do Cetynii

Zacznij wcześnie. Stara droga do Njeguši wspina się z Zatoki Kotorskiej w około 25 ciasnych zakrętach, zyskując niemal kilometr wysokości na dziewięciu kilometrach jazdy — przeczytaj pełny opis tej drogi, zanim ruszysz, jeśli serpentyny denerwują cię jako pasażera lub kierowcę. Jedzie się wolno, ale widoki na zatokę są najlepsze w kraju w stosunku do włożonego wysiłku.

Na górze Park Narodowy Lovćen jest najmniejszym i najbardziej dostępnym parkiem Czarnogóry, tym, z którym poradzi sobie większość ludzi bez specjalnego sprzętu trekkingowego. Główną atrakcją jest Mauzoleum Njegoša, czarnogranitowy pomnik XIX-wiecznego księcia-biskupa i poety Petara II Petrovicia Njegoša, do którego prowadzi 461 stopni na wysokości 1657 metrów. W pogodny dzień panorama obejmuje Zatokę Kotorską, wybrzeże Adriatyku i, w głębi lądu, góry, przez które będziesz jechać jutro.

Jeśli wolisz mieć szlaki wyjaśnione na miejscu,

prywatna wycieczka piesza na Lovćen

obejmuje wejście do mauzoleum i dłuższy spacer grzbietem w jednej wyprawie, a

kolejka linowa między Kotorem a Lovćen

warta jest sprawdzenia, jeśli wolisz ominąć jeden odcinek drogi pełnej serpentyn.

Z powrotem na poziomie wioski zatrzymaj się w Njeguši na lunch — to wioska, z której pochodzi najbardziej znany w kraju pršut i twardy ser, a każda tutejsza restauracja podaje własną wersję talerza z pršutem i serem z Njeguši. To lepszy lunch niż cokolwiek przy parkingu pod mauzoleum.

Jedź dalej do Cetynii, dawnej stolicy królewskiej Czarnogóry, na nocleg. To ciche, niskie miasteczko z większą liczbą muzeów, niż sugeruje jego rozmiar, i sensowna baza na wczesny start następnego dnia. Jeśli zostanie ci energia, przewodnik po jednodniowej wycieczce do Cetynii opisuje, co warto zobaczyć podczas wieczornego spaceru.

Dzień 2: Z Cetynii do Žabljaka, bramy do Durmitoru

To długi dzień przejazdu i tak też należy go potraktować — nie planuj wokół niego niczego innego. Droga z Cetynii w stronę Durmitoru wielokrotnie się wspina i opada przez środkową Czarnogórę; zaplanuj około trzech godzin prywatnym transferem lub wynajętym samochodem, więcej, jeśli liczysz na łączone autobusy, które nie kursują bezpośrednio na tej trasie.

Žabljak to najwyżej położone miasto Czarnogóry, na wysokości około 1450 metrów, istniejące niemal wyłącznie po to, by obsługiwać Park Narodowy Durmitor. Jest niewielkie — garstka ulic, infrastruktura narciarska, która latem zamienia się w infrastrukturę turystyczną — ale ma dość pensjonatów i restauracji, by być wygodną bazą na dwie noce. Jeśli się da, dotrzyj tam przed popołudniem i wykorzystaj resztę dnia na łatwy spacer orientacyjny, a nie poważną wędrówkę; poważny dzień na szlaku zostaw na jutro, gdy nie będziesz jednocześnie prowadzić samochodu.

Dzień 3: Durmitor — Czarne Jezioro, kanion Tary, most Đurđevića Tara

Cały dzień w parku. Zacznij od pętli wokół Czarnego Jeziora, około 3,5-kilometrowej trasy wokół najbardziej znanego lodowcowego jeziora Durmitoru, którą większość ludzi pokonuje w półtorej do dwóch godzin w łagodnym tempie — dłużej, jeśli często zatrzymujesz się na zdjęcia, co na pewno się zdarzy. To najczęściej odwiedzane miejsce w parku, potrafiące być naprawdę zatłoczone już od późnego przedpołudnia w lipcu i sierpniu; poza wysokim sezonem jest tam spokojnie nawet o 10 rano.

Stamtąd większość odwiedzających dodaje przystanek widokowy nad kanionem rzeki Tary, najgłębszym wąwozem Europy, oraz przy moście Đurđevića Tara, betonowym łuku z 1940 roku, który stał się nieoficjalnym symbolem fotograficznym całego regionu. Na moście działa też zjazd na linie nad kanionem, jeśli chcesz dawkę adrenaliny między wędrówkami — zobacz przewodnik po zjeździe na linie nad Tarą, by dowiedzieć się, na czym to polega.

Dla bardziej wymagającego dnia niż pętla wokół jeziora, wyższe partie Durmitoru obejmują Bobotov Kuk, długo uznawany za najwyższy szczyt kraju na wysokości 2523 metrów (pomiar z 2015 roku wykazał, że sąsiedni szczyt jest odrobinę wyższy, choć Bobotov Kuk pozostaje popularnym celem). To poważny dzień w górach, nie spacer, i najlepiej zrobić go z przewodnikiem, który zna aktualne warunki na trasie —

prywatna wycieczka piesza na Bobotov Kuk

jest stworzona dokładnie do tego.

Jeśli wolisz mieć jezioro, punkty widokowe nad kanionem i most objęte jednym zorganizowanym dniem bez samodzielnej jazdy między nimi,

wycieczka po Durmitorze obejmująca Czarne Jezioro i kanion Tary

robi tę pętlę za ciebie. Pełny zakres opcji szlaków i poziomów trudności znajdziesz w przewodniku po Parku Narodowym Durmitor oraz przewodniku po wędrówkach nad Czarnym Jeziorem.

Dzień 4: Z Žabljaka do Biogradskiej Gory

Kolejny dzień przejazdu, krótszy niż dzień drugi. Trasa na wschód od Žabljaka w stronę Kolašinu i Biogradskiej Gory schodzi z płaskowyżu Durmitoru i biegnie dolinami rzek; zaplanuj mniej więcej godzinę i pół do dwóch godzin, zależnie od wybranej drogi i częstości postojów.

Biogradska Gora jest najmniejszym i najmniej odwiedzanym z czterech parków na tej trasie i wyraźnie innym charakterem: gęsty, pierwotny las wokół Jeziora Biogradzkiego zamiast otwartego alpejskiego krajobrazu Durmitoru. Pętla wokół jeziora jest płaska i łatwa, zwykle zajmuje mniej niż godzinę, co czyni z niej dobrą propozycję na pół dnia po porannej jeździe, a nie na cały dzień wędrówki. Kolašin, tuż za granicami parku, jest praktyczną bazą noclegową, z większym wyborem restauracji i pensjonatów niż samo wejście do parku. Przewodnik po wędrówkach w Biogradskiej Gorze zawiera opcje tras, jeśli chcesz dodać dłuższy leśny szlak przed dalszą podróżą.

Dzień 5: Z Biogradskiej Gory nad Jezioro Szkoderskie i do Virpazaru

Najdłuższy dzień jazdy po dniu drugim: z powrotem na południe w stronę Podgoricy, a potem dalej do Jeziora Szkoderskiego, największego jeziora na Bałkanach, dzielonego z Albanią wzdłuż jego południowego brzegu. Zaplanuj około dwóch godzin na przejazd, docierając do Virpazaru, niewielkiego nadjeziornego miasteczka, które służy jako główna brama do parku i baza noclegowa.

To dzień, w którym klimat wyraźnie zmienia się z powrotem: po dwóch dniach na wysokości Virpazar leży blisko poziomu morza i znów jest ciepły, śródziemnomorski, bliższy charakterem wybrzeżu niż Žabljakowi czy Kolašinowi. Popołudnie spędź na wodzie — rejs przez trzcinowe kanały jeziora i pola lilii wodnych to najlepszy sposób, by je poznać, a zarazem najlepsza szansa na całej trasie, by zobaczyć pelikany i czaple, bo jezioro jest jednym z najważniejszych rezerwatów ptaków w Europie. Przewodnik po rejsach po Jeziorze Szkoderskim opisuje, czego się spodziewać i ile trwa typowy rejs.

Dzień 6: Z Virpazaru z powrotem do Kotoru

Krótki dzień. Powrót do Kotoru z Virpazaru zajmuje niewiele ponad godzinę drogą, co daje naprawdę spokojny poranek — nieśpieszne śniadanie nad jeziorem, może krótki spacer po samym Virpazarze, zanim wsiądziesz do samochodu. Jeśli zostanie ci energia i jeszcze się tam nie zatrzymałeś, Cetynia leży niemal po drodze i może wchłonąć dodatkową godzinę lub dwie bez większego objazdu.

Gdy wrócisz do starego miasta Kotoru wczesnym popołudniem, będziesz mieć za sobą cztery strefy klimatyczne, cztery parki narodowe i coś w okolicach 400-450 kilometrów przeważnie górskiej drogi. To wymagający tydzień, nie relaksujący — połącz go z kilkoma spokojniejszymi dniami na wybrzeżu potem, jeśli możesz, albo zobacz wolniejszą siostrzaną trasę tej wielkiej wyprawy po parkach narodowych, siedmiodniowy plan Kotoru z wersją, w której jest więcej czasu na wybrzeżu.

Uwagi organizacyjne, zanim cokolwiek zarezerwujesz

Kilka praktycznych punktów, które nie mieściły się w opisie żadnego pojedynczego dnia:

• Transport między odcinkami. Autobusy publiczne dość dobrze obsługują wybrzeże, ale nie kursują bezpośrednio między Žabljakiem, Kolašinem a Virpazarem. Zarezerwuj wcześniej prywatne transfery na dni 2, 4 i 5, inaczej cała trasa się rozsypie. Zobacz przewodnik po autobusach w Czarnogórze, by dowiedzieć się, co transport publiczny może, a czego nie może zrobić, oraz przewodnik po wynajmie samochodu, jeśli uznasz, że wynajęty samochód lepiej sprawdzi się dla twojej grupy.
• Gotówka. Poza opłatami wstępu do parków, mniejsze pensjonaty w Žabljaku i Kolašinie często wolą gotówkę. Wypłać wystarczającą sumę przed opuszczeniem wybrzeża; w głębi lądu bankomatów jest coraz mniej.
• Sezon ma tu większe znaczenie niż na wybrzeżu. Niektóre szlaki i schroniska górskie na Durmitorze są zamknięte poza okresem mniej więcej od maja do października, a śnieg może zalegać do późnej wiosny na wysokości. Sprawdź przewodnik po najlepszej porze na wyjazd przed ustaleniem dat, zwłaszcza jeśli podróżujesz na początku maja lub pod koniec września.
• To nie jest wyjazd plażowo-górski. Jeśli chcesz jednego i drugiego, tygodniowa trasa łącząca plażę i góry łączy czas na wybrzeżu z krótszym komponentem górskim, co pasuje do szerszego grona podróżnych niż ta trasa.